این خلاصه مقاله ائی است از توماس فریدمن در مجله نیویورک تایمز که سرشار از حکمت و اندرز است. بخوان و داوری کن :

- گاه و بي‌گاه از من مي‌پرسند: « به جز كشور خودت ‌به كدام كشور ديگر علاقه داري؟» هميشه يك جواب داشته‌ام: تايوان. مردم مي‌پرسند «تايوان؟ چرا تايوان؟» جواب خيلي ساده است. چون تايوان کشوری صخره‌اي و لم‌ يزرع در دريايي پر از امواج توفاني و بدون منابع طبيعي براي زندگي كردن است. حتي براي ساخت و ساز بايد از چين ، شن و ماسه وارد كند و با وجود همه اينها چهارمين ذخاير كلان مالي دنيا را در اختيار دارد. زيرا به جاي كندن زمين و استخراج هر آنچه كه بالا مي‌آيد، ‌تايوان ذهن و افكار 23ميليون تايواني را مي‌كاود‌، استعدادشان را، انرژي‌‌شان را و ذكاوت شان را. چه زن و چه مرد.

هميشه به دوستانم در تايوان مي‌گويم:‌ شما خوشبخت‌ترين مردم دنيا هستيد، ‌نه نفت داريد،‌ نه سنگ‌آهن، نه جنگل، ‌نه الماس،‌ نه طلا، ‌فقط مقدار كمي ذخاير ذغال سنگ و گاز طبيعي ‌و به خاطر همين هم است كه فرهنگ تقويت مهارت‌هايتان را توسعه داده‌ايد؛ كاري كه امروزه ثابت شده با ارزش ترين و تنها منبع تجديدپذير واقعي در جهان است. گرچه اين برداشت شهودي من بوده ؛ اما دلايلي دیگر نیز دارم كه اين موضوع را ثابت مي‌كند.

در یک تحقیق از سوي «سازمان همكاري اقتصادي و توسعه» ، رابطه بين عملكرد افراد در تست‌هايي به نام « برنامه بين‌المللي ارزيابي دانش‌آموزان» یا PISA (كه هر دو سال مهارت‌هاي رياضي، علوم و درك خواندن افراد 15 سال را در 65 كشور امتحان مي‌كند) و درآمد كلي منابع طبيعي به عنوان G.D.P يا توليد ناخالص داخلي را براي هر كشور شركت كننده مورد بررسي قرار گرفته است. مثل این که بگوئیم‌ رياضي دانش آموزان هر کشور در مقايسه با مقدار نفتي كه کشورشان استخراج مي‌كنند، چقدر خوب است؟ نتايج نشان داد كه رابطه‌اي فوق‌العاده منفي بين پولي كه كشورها از منابع طبيعي خود به دست مي‌آورند و دانش و مهارت‌هايي كه جمعيت دبيرستاني‌شان دارند،‌ وجود دارد. ‌ در آخرين نتايج PISA معلوم شد كه دانش‌آموزان كشورهاي سنگاپور،‌ فنلاند ،‌كره جنوبي،‌ ژاپن با وجود بهره اندك از منابع طبيعي، نمرات PISA بالايي دارند. در حالي كه دانش آموزان قطر ، قزاقستان، عربستان و.. با وجود دارا بودن بيشترين مقدار درآمد نفتي، كمترين نمرات را به دست آوردند.

اين نتايج به ما مي‌گويد كه اگر واقعا مي‌خواهيد بدانيد كه يك كشور در قرن 21 چگونه عمل خواهد كرد،‌ منابع و معدن‌هاي طلاي آن را به حساب نياوريد،‌ بلكه بايد معلمین و استادان تاثيرگذارش و  ‌والدين آگاه و دانش‌آموزان متعهدش را مد نظر قرار دهيد. بر اساس تئوری اقتصاددانان با نام «بيماري هلندي» كشوري که متكي به صادرات منابع طبيعي خود باشد ، ارزش پول رايج آن به شدت بالا رفته و در نتيجه توليد داخلي آن به دليل وجود سيلي از واردات نابود مي‌شود. در كشورهايي با منابع طبيعي اندك ، تحصيلات،‌ نتايج و شان بالاتري دارد؛ زيرا عموم مردم فهميده‌اند كه كشور بايد با دانش و مهارت مردمش به پيش رود و اين موضوع با كيفيت تحصيلات و سيستم آموزشي مرتبط است. وقتی والدين و مسئولین مي‌دانند كه اين مهارت‌ها و توانايي‌هاي بچه‌ها است كه شانس‌ آنها را رقم مي‌زنند ، بنابر اين فرهنگ و سيستم آموزش كاملي را بنا مي‌نهند.

پس به عبارت بهتر: ‌چيزي كه شما را همواره به سمت جلو مي‌راند و باعث پيشرفت شما مي‌شود، چيزي است كه خودتان آن را ساخته‌ايد